لرزه نگاری

در روش لرزه ای شکست مرزی، انرژی امواج لرزه ای در طول سطح مشترک دو لایه که دارای سرعت‌های لرزه ای مختلف هستند حرکت می کنند. این امواج در مرزهای خاصی که خصوصیات انتشار لرزه ای تغییر می نماید شکسته شده و زمان‌های مختلف سیر امواح لرزه ای رسیده به سطح زمین (یا به داخل گمانه) توسط ژئوفون ثبت می گردد. با اندازه گیری زمان طی شده توسط جبهه موج لرزه ای تا رسیدن به ژئوفون می توان عمق سطح شکست دهنده در زیر سطح زمین را محاسبه کرد.

پارامتر مورد اندازه گیری در این روش زمان رسید اولین موج به ژئوفون‌ها بر حسب میلی ثانیه است. با توجه به این پارامتر و در نظر گرفتن مکان ژئوفون‌ها مفسر قادر به اندازه گیری سرعت انتشار موج های طولی و عرضی در لایه های زمین شناسی زیرسطحی خواهد بود.

برداشت زمینی لرزه نگاری شکست مرزی
برداشت زمینی لرزه نگاری شکست مرزی

در این روش با قرار دادن رشته‌ای از ژئوفون‌های متصل به هم روی زمین قرار داده می‌شوند. هر چه عمق کاوش مدنظر بیشتر باشد فاصله ژئوفون‌ها از هم بیشتر در نظر گرفته می‌شود. بسته به عمق کاوش از منابع تولید موج مختلفی از جمله ضربه چکش روی زمین، استفاده از ویبراتور و یا انفجار دینامیت استفاده می گردد. زمان طی شده از منبع تا هر ژئوفون توسط دستگاه لرزه سنج ثبت و ذخیره می‌گردد. هر لرزه نگار، قادر به ثبت داده های چندین ژئوفون به صورت همزمان است که اصطلاحاً کانال نامیده می‌شود. به طور معمول در کارهای لرزه نگاری شکست مرزی از لرزه نگارهای 24 کاناله (قابلیت اتصال 24 ژئوفون) استفاده می­گردد.

ژئوفون‌های مورد استفاده در این روش به دو نوع S و P تقسیم می‍­شوند. ژئوفون‌های نوع S به امواج عرضی و ژئوفون‌های نوع P به امواج طولی حساسیت داند. درجه حساسیت ژئوفون‌ها با پاسخ فرکانسی آنها مشخص می گردد. ژئوفون‌های فرکانس بالا به لرزه های کوچک ( از جمله نویز) و فرکانس پایین به لرزه های بزرگتر حساس هستند. در برداشت‌های شکست مرزی معمول از ژئوفون‌های با فرکانس 10HZ استفاده می‌شود.